AI Act, czyli unijne rozporządzenie (UE) 2024/1689 o sztucznej inteligencji, nakłada obowiązki przede wszystkim na dostawcę systemu AI. To podmiot, który rozwija system albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą (art. 3 pkt 3 AI Act). Rozporządzenie obowiązuje w Polsce bezpośrednio, jak w całej UE.
| Sytuacja | Kto jest dostawcą |
|---|---|
| Funkcja AI budowana pod marką klienta | Zwykle klient, a ty dostarczasz mu system, z którym może spełnić swoje obowiązki |
| Własny produkt AI sprzedawany pod twoją nazwą | Ty |
Jakie są terminy AI Act?
Przepisy rozporządzenia zaczynają obowiązywać etapami. Część terminów zmienił Digital Omnibus on AI (rozporządzenie (UE) 2026/1744), który wszedł w życie 27 lipca 2026 r..
| Co | Od kiedy |
|---|---|
| Zakazane praktyki (art. 5) i kompetencje w zakresie AI (art. 4) | 2 lutego 2025 r. |
| Obowiązki dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia | 2 sierpnia 2025 r. |
| Obowiązki przejrzystości (art. 50) | 2 sierpnia 2026 r. |
| Systemy wysokiego ryzyka, samodzielne (obszary z załącznika III) | 2 grudnia 2027 r. |
| Systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty (przepisy z załącznika I) | 2 sierpnia 2028 r. |
Źródło: Komisja Europejska, Navigating the AI Act.
Kto jest kim w AI Act?
- Dostawca (art. 3 pkt 3). Rozwija system AI albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Ma najwięcej obowiązków.
- Podmiot stosujący (art. 3 pkt 4). Korzysta z systemu AI w swojej działalności. Przy systemach wysokiego ryzyka ma własne obowiązki: nadzór człowieka, monitorowanie, przechowywanie logów.
- Software house na zlecenie. Jeśli system działa pod nazwą klienta, dostawcą jest zwykle klient, bo to on „zlecił rozwój” i wprowadza system pod swoją nazwą. Twoje obowiązki wynikają wtedy z umowy z klientem.
Kiedy funkcja AI jest systemem wysokiego ryzyka?
Gdy system jest używany w obszarach z załącznika III AI Act albo jest elementem bezpieczeństwa produktu objętego przepisami z załącznika I. Obszary z załącznika III, które software house spotyka najczęściej:
- rekrutacja i zarządzanie pracownikami, na przykład filtrowanie CV albo ocena kandydatów,
- edukacja, na przykład ocenianie egzaminów albo przydział do szkół,
- dostęp do usług podstawowych, na przykład ocena zdolności kredytowej osób fizycznych albo wycena ryzyka w ubezpieczeniach na życie i zdrowotnych,
- infrastruktura krytyczna,
- biometria.
Dla systemu wysokiego ryzyka dostawca musi mieć między innymi:
- system zarządzania ryzykiem,
- zasady zarządzania danymi,
- dokumentację techniczną,
- automatyczne logowanie zdarzeń,
- nadzór człowieka,
- ocenę zgodności.
Jeśli budujesz dla klienta taki system, wyceń tę pracę osobno. To dużo więcej niż sam model.
Co musisz zrobić przy chatbotach i generowaniu treści?
Art. 50 AI Act stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. i dotyczy systemów, które software house’y budują najczęściej:
- chatbot i asystent. System przeznaczony do bezpośredniej interakcji z ludźmi musi być zaprojektowany tak, żeby człowiek wiedział, że rozmawia z AI, chyba że wynika to jasno z okoliczności,
- generowanie tekstu, obrazu, dźwięku i wideo. Dostawca oznacza wygenerowane treści w formacie nadającym się do odczytu maszynowego,
- deepfake. Podmiot stosujący ujawnia, że treść została wygenerowana lub zmanipulowana,
- rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna. Podmiot stosujący informuje osoby, których to dotyczy.
Co wpisać w umowę z klientem?
- Kto jest dostawcą w rozumieniu AI Act.
- Czy system jest systemem wysokiego ryzyka, a jeśli tak, kto robi ocenę zgodności i kto płaci za dokumentację.
- Kto odpowiada za oznaczanie treści i informowanie użytkowników z art. 50.
- Jakie modele i usługi zewnętrzne są użyte i na jakich warunkach.
- Kto ma prawa do kodu, promptów, zestawów testowych i danych do ewaluacji.
Co AI Act znaczy dla kodu, który twoja firma ma?
Własne komponenty AI, które licencjonujesz innym, na przykład moduł do klasyfikacji dokumentów albo silnik wyszukiwania semantycznego, zmieniają twoją rolę.
| Jak udostępniasz komponent | Kto jest dostawcą |
|---|---|
| Wprowadzasz go do obrotu pod własną nazwą jako system AI | Ty, obowiązki z AI Act są twoje |
| Licencjonujesz kod klientowi, który wbuduje go w swój system | Zwykle klient, ale zapyta cię o dokumentację |
Dlatego kod z dobrą dokumentacją, testami, opisem danych i historią zmian jest łatwiejszy do licencjonowania i wart więcej. Jak licencjonować własny kod, opisujemy na stronie licencja na oprogramowanie. Ile może być wart, sprawdzisz na stronie ile jest wart kod źródłowy.